راهنمای جامع، مصوب هیئت امنا و امور شرعی سازمان آرامستان ها
راهنمای جامع کفن و دفن، آداب شرعی و ضوابط
راهنمای گام بهگام مراحل اداری، احکام شرعی تدفین و ضوابط قبور جهت تسهیل امور بازماندگان گرامی و تکریم شأن مؤمنین در لحظات ماتم و فقدان.
بخش اول: احکام واجب و مستحب
آداب و احکام شرعی متوفی
دستورالعمل فقهی غسل، تکفین، نماز، تلقین و تدفین بر اساس فتاوای مراجع معظم تقلید و آداب تشییع در فرهنگ تشیع.
غسل و تکفین میت
غسل میت با سه آب واجب است: آب سدر، آب کافور و آب خالص. در تکفین سه پارچه واجب (لنگ، پیراهن و سرتاسری) الزامی است.
مستحبات و اقلام بافضیلت:
- تربت مقدسه حضرت سیدالشهدا (ع)
- نگارش دعای جوشن کبیر بر حاشیه کفن
- استفاده از برد یمانی و عمامه
انجام توسط روحانیون غسالخانه
نماز میت و ادعیه
اقامه نماز میت بالغ مسلمان واجب کفایی است.نماز دارای ۵ تکبیر بوده و وضو، غسل یا تیمم برای نمازگزاران شرط صحت نیست ولی مستحب مؤکداست.
تکبیرها:
- تکبیر اول: شهادتین توحید و رسالت
- تکبیر دوم: صلوات بر پیامبر و آل ایشان
- تکبیر سوم: طلب آمرزش اختصاصی متوفی
اقامه جماعت در صحن مصلی
تلقین و تدفین مزار
گذاشتن میت به پهلوی راست رو به قبله واجب است. بستن بندهای کفن باز شده و خاک پاک در زیر گونه راست نهاده میشود.
آداب ورود به مزار:
- ورود حاملین بدون کفش و با سر برهنه
- قرائت تلقین مأثوره به عربی و فارسی
- پاشیدن آب تمیز از سر مزار تا پا
همراهی مبلّغین امور متوفیان
نماز لیلةالدفن و وحشت
اقامه نماز شب اول قبر در نخستین شب پس از تدفین مستحب مؤکد است تا مایه سکونت و رفع تنهایی روح تازه درگذشته گردد.
نماز وحشت:
- رکعت اول: حمد + آیتالکرسی
- رکعت دوم: حمد + ۱۰ مرتبه سوره قد
- اهدای ثواب با ذکر نام و پدر متوفی
زمان خواندن: از اول شب تا سحر
بخش دوم: تشریفات قانونی و پذیرش متوفی
مدارک اداری و فرآیند پذیرش در آرامستان
چکلیست مدارک قانونی مورد نیاز جهت پذیرش عروجیان و مراحل گامبهگام ثبت در سیستم هماهنگ احوال شخصیه و خدمات تدفین.
چکلیست مدارک هویتی و پزشکی الزامی
گواهی فوت رسمی با هولوگرام پزشکی
صادره از پزشک معالج، بیمارستان یا درمانگاه محل فوت که علت مرگ در آن درج شده و دارای مهر و امضای نظام پزشکی باشد.
اصل شناسنامه و کارت ملی هوشمند متوفی
جهت ابطال شناسنامه و درج واقعه فوت در پایگاه ثبت احوال مستقر در آرامستان تحویل میگردد.
مدارک هویتی معتبر بستگان درجه یک یا ولی دم
کارت ملی و شناسنامه شخص متقاضی (همسر، فرزندان، والدین یا وکیل قانونی دارای وکالتنامه رسمی).
مجوز رسمی پزشکی قانونی (در موارد خاص)
در صورت تصادفات، مرگهای ناگهانی، حوادث کار یا ارجاع قضایی، ارائه نامه تحویل جسد و گواهی معاینه جسد از پزشکی قانونی الزامی است.
تماس با مرکز ۱۵۳۰ و اعزام آمبولانس
اعزام خودروی اختصاصی حمل متوفی از منزل یا مراکز درمانی به مجتمع پذیرش عروجیان به همراه صدور بارنامه حمل.
ابطال شناسنامه و صدور جواز دفن
تحویل گواهی فوت به باجه ثبت احوال، تطبیق مشخصات سجلی و دریافت فرم چاپی مجوز خاکسپاری و ابطال سجلی.
تخصیص قطعه، تسویه حساب و هماهنگی سالن تطهیر
انتخاب یا استعلام قطعه و ردیف، صدور فیش خدمات شستشو، کفن، نماز و اعزام به سالن تطهیر و سپس تشییع تا مزار.
اطلاعیه مهم ساعات کاری پذیرش اداری
پذیرش پروندههای اداری، ثبت اسناد و صدور جواز دفن همه روزه از ساعت ۸:۰۰ الی ۱۴:۰۰ انجام میپذیرد. سالن دریافت و فوریتهای اعزام آمبولانس ۱۵۳۰ به صورت ۲۴ ساعته شبانهروزی در خدمت شهروندان گرامی است.
بخش سوم: نظام مهندسی و مقررات مزار
ضوابط قبور و استانداردهای آرامستان
دستورالعمل فقهی غسل، تکفین، نماز، تلقین و تدفین بر اساس فتاوای مراجع معظم تقلید و آداب تشییع در فرهنگ تشیع.
قبور طبقاتی و خانوادگی
غسل میت با سه آب واجب است: آب سدر، آب کافور و آب خالص. در تکفین سه پارچه واجب (لنگ، پیراهن و سرتاسری) الزامی است.
- امکان رزرو طبقات بالایی صرفاً برای منسوبین سببی و نسبی درجه یک
- تعبیه دیواره بتنی عایق و مجزا میان طبقات بر اساس استانداردهای بهداشتی
- واگذاری آرامگاه های خانوادگی روباز و مسقف با ظرفیتهای ۸ تا ۲۴ قبر
سند مالکیت:
صدور سند انتفاع شرعی ممهور به مهر سازمان
احیا و تدفین در قبور قدیمی
استفاده مجدد از قبور قدیمی با قدمت بیش از ۳۰ سال شمسی، مشروط به اجازه شرعی اولیای دم و احراز پوسیدگی کامل جسد طبق فتوای مراجع صورت میگیرد.
- سپری شدن حداقل ۳۰ سال خورشیدی از تاریخ آخرین تدفین
- ارائه رضایتنامه محضری تمام وراث قانونی متوفای پیشین
- تکریم استخوانهای متوفی و قراردادن در گوشه لحد قبل از تدفین جدید
مصوبه قانونی:
آییننامه اجرایی شماره ۴۸ شورای اسلامی شهر
ابعاد سنگ مزار (قطعات جدید)
رعایت ضوابط فنی و همسطحسازی جهت حفظ نظم بصری الزامی است:
ابعاد مجاز کف: حداکثر ۱۸۰ × ۵۰ سانتیمتر (ضخامت ۵ سانتیمتر)
سنگ زیره: بدون زیره؛ بالاسر ۱۵ و پایین ۱۰ سانتیمتر
ایجاد هرگونه الحاقات (نرده، سایبان، کتیبه)، تصویر زن و اسامی متبرکه ممنوع بوده و تعمیرات صرفاً با نظارت سازمان انجام میشود.
اخذ مجوز نصب:
سازمان مدیریت آرامستانهای شهرداری خوی
ابعاد سنگ مزار (قطعات قدیمی)
رعایت ضوابط فنی و همسطحسازی جهت حفظ نظم بصری الزامی است:
ابعاد مجاز کف: حداکثر ۱۶۰ × ۶۰ سانتیمتر (ضخامت ۵ سانتیمتر)
سنگ زیره: بدون زیره؛ بالاسر ۱۵ و پایین ۱۰ سانتیمتر
ایجاد هرگونه الحاقات (نرده، سایبان، کتیبه)، تصویر زن و اسامی متبرکه ممنوع بوده و تعمیرات صرفاً با نظارت سازمان انجام میشود.
اخذ مجوز نصب:
سازمان مدیریت آرامستانهای شهرداری خوی
بخش چهارم: استفتائات و پاسخ به شبهات
پرسشهای متداول فقهی و اجرایی
پاسخ تفصیلی به متداولترین سؤالات بازماندگان در زمینه احکام غسل خاص، انتقال پیکر و استفتائات مرتبط با مزار.
آیا انتقال پیکر به شهر دیگر یا عتبات عالیات برای تدفین جایز است؟
انتقال پیکر متوفی به مشاهد مشرفه و شهرهای دیگر فینفسه جایز بلکه در مواردی مستحب است، مشروط به اینکه موجب فساد یا تغییر در جسد و هتک حرمت میت نگردد.
به تأخیر انداختن تدفین جهت رسیدن فرزندان یا مسافران چه حکمی دارد؟
تسریع در تجهیز و تدفین میت مستحب مؤکد است. با این حال، تأخیر انداختن به مدت کوتاه (چند ساعت تا یک روز) در صورتی که پیکر در سردخانه حفظ شود و تغییر نکند و رضایت اولیای دم حاصل باشد، اشکال ندارد ولی نباید عرفاً غیرمتعارف شود.
دفن چند میت در یک قبر (قبور طبقاتی) چه حکمی دارد؟
قرار دادن دو یا چند میت در یک مزار در صورتی که میان آنها جداسازی شرعی (دیواره بتنی، خاک یا سنگ لحد مجزا) انجام گیرد تا جسدها روی یکدیگر بدون حائل قرار نگیرند، کاملاً جایز است.
آیا درج تصویر بانوان یا اشعار نامتعارف روی سنگ مزار جایز است؟
حکاکی تصاویر نامناسب یا خلاف شئون اسلامی بر سنگ مزار جایز نیست و نقض مقررات آرامستان و تکریم حرمت قبرستان مسلمانان محسوب میشود. همچنین حک آیات قرآن و نامهای متبرکه در صورتی که زیر پای رهگذران قرار گیرد و در معرض بیاحترامی باشد، ممنوع است.
آیا داشتن کاشت ناخن، مژه مصنوعی یا تتو مانع صحت غسل میت است؟
تتو چون زیر پوست است مانع نیست. اما کاشت ناخن یا مژه حائل به شمار میرود و باید برطرف شود؛ اگر برداشتن آن بدون عسر و حرج شدید یا هتک حرمت و آسیب به جسد ممکن نباشد، نوبت به غسل جبیرهای و در موارد لزوم احتیاطاً تیمم میرسد.
در چه حالتی لمس بدن میت موجب غسل مس میت میشود؟
زمانی که هر سه شرط همزمان برقرار باشد:
روح کاملاً از بدن خارج شده باشد.
بدن میت کاملاً سرد شده باشد.
غسلهای سهگانه میت هنوز به پایان نرسیده باشد و تماس بهصورت مستقیم (پوست به پوست یا استخوان بدون حائل) انجام گیرد.
اگر بدن میت را پیش از سرد شدن لمس کنیم، غسل واجب است؟
خیر؛ لمس پیش از سرد شدن بدن غسل ندارد. البته در صورت وجود رطوبت سرایتکننده، موضع تماس نجس میشود و باید با آب تطهیر شود.
آیا لمس مو یا ناخن میت موجب غسل میشود؟
مو: لمس موی میت یا تماس موی شخص زنده با بدن میت، غسل ندارد.
ناخن: بنا بر احتیاط واجب، لمس ناخن میت یا لمس بدن میت با ناخن، در حکم لمس پوست است و موجب غسل میشود.
آیا بعد از غسل مس میت باید برای نماز وضو گرفت؟
خیر؛ بنا بر فتوای آیتالله خامنهای، غسل مس میت کفایت از وضو میکند و تا زمانی که مبطلات وضو رخ نداده باشد، خواندن نماز با آن بدون نیاز به وضوی مجدد صحیح است.
میز خدمت پاسخگویی به مسائل شرعی و فقهی
پاسخگویی حضوری و تلفنی به مسائل شرعی تدفین
کارشناسان مذهبی و روحانیون مستقر در حوزه فرهنگی سازمان آرامستان ها آماده پاسخگویی دقیق به ابهامات، احکام غسل و نماز، مسائل ارث و وصیت و استفتائات فقهی شما در تمام ساعات اداری میباشند.
دفتر پاسخگویی شرعی:
شماره تماس: ۰۲۱-۸۸۲۲۱۰۰۵ (داخلی 13)
مرکز اعزام خودروی متوفیات:
۱۵۳۰ (شبانهروزی بدون پیششماره)